Okullarda Serbest K─▒yafetimi Okul Formas─▒ Tart─▒┼čmas─▒

Haki pantolon, beyaz g├Âmlek, mavi giysi ya da denizci kul├╝b├╝, ne giydi─činiz e─čitim hayat─▒n─▒z─▒ etkiler mi? ├ľ─črenciler, aileler ve ├Â─čretmenler aralar─▒nda tart─▒┼č─▒lan ate┼č kadar bir konu. Her Biri okul ├╝niformalar─▒n─▒n e─čitim ├╝zerindeki tesirini ├že┼čitli izah ediyor.

 

Okul ├╝niformalar─▒n─▒n okul disiplinine, toplumsal de─či┼čiklikler ├╝st k─▒sm─▒na, bireyselli─če meydana gelen etkileri; ├Â─črenciler, aileler ve ├Â─čretmenler aralar─▒nda tart─▒┼č─▒lan bir konu. Acaba ├╝niformalar zorunlu olmal─▒ m─▒; yoksa ├Â─črencileri ne giyece─či dair ba─č─▒ms─▒z m├╝ b─▒rakmal─▒? ─░ki misal olaya ve bir de profesyonel g├Âr├╝┼č├╝ne ba┼čvuruyoruz.

Apartheid ├ža─č─▒n─▒n sebep oldu─ču ayr─▒mc─▒l─▒k sebebinden G├╝ney Afrika okullar─▒nda ├╝niformalar zorunlu. G├Ârevliler uygulaman─▒n dershane farkl─▒l─▒klar─▒n─▒ ortadan kald─▒raca─č─▒ ve ├Â─črenciler aralar─▒nda disiplinin sa─članmas─▒na destek├ži olaca─č─▒ g├Âr├╝┼č├╝nde.

G├╝ney Afrika’da okul ├╝niformalar─▒ zorunlu. Kaide, ├╝lkenin ─░ngiltere kolonisi oldu─ču d├Âneme dayan─▒yor. ─░ngiltere’nin ├Âb├╝r eskiyen kolonilerinde de bu kaide devam etmektedir. ├ťlkede gen├žler Apartheid rejiminin nihai bulmas─▒nda m├╝him oyun oynad─▒. 70’ler ve 80’lerin okul hayat─▒ y├╝kl├╝ protestolar─▒n alt─▒nda ge├žer.

Phumulani Lisesi1993 senesinde a├ž─▒ld─▒. Apartheid rejimi nihai anlar─▒n─▒ ya┼č─▒yordu ve politik hizip ile bask─▒c─▒ devlet aras─▒ndaki y├╝kl├╝ u─čra┼č, ├╝lkenin ba┼č─▒na musallat olmu┼čtu. ┼×iddetin her yere hakim oldu─ču bu d├Ânemde, okul m├╝d├╝r├╝ ├╝niforma rengini profesyonel olarak se├žer.

Shumi Shongowe, Okul m├╝d├╝r├╝:
“Okulumuz e─čitim ya┼čam─▒na ba┼člad─▒─č─▒nda Katlehong kasabas─▒n─▒n her yerinde kan d├Âk├╝l├╝yordu. Bu sebeple bizim ├╝niformam─▒zda k─▒rm─▒z─▒ nitelik yer al─▒r. Elbette ki bu olay, D├╝nya’n─▒n sonu de─čil. Bunun ama├žl─▒ ├╝niformam─▒zda beyaz nitelik de var. Beyaz nitelik umudu temsil ediyor. Ba┼čka Bir Deyi┼čle bunca olaydan ard─▒ndan bu noktaya geldik diyebilmeyi.”

G├╝ney Afrika’da zorunlu okul ├╝niformas─▒ yaln─▒zca devlet okullar─▒n─▒ kapsam─▒yor. Bununla Birlikte ├Âzel okullar─▒n bir├žo─ču bu uygulamay─▒ zorunlu k─▒lm─▒┼č. Okullar─▒n bir b├Âl├╝m├╝ tak─▒ ve aksesuara m├╝saade verirken di─čerleri sa├ž kesimine civar─▒ uyar─▒ ediyor. E─čitimcilere y├Ânelik ├╝niforma okulda olman─▒n ┼čartlar─▒. Talebelere disiplini, okul g├╝venli─čini ve topluluk olma hissini a┼č─▒l─▒yor.

Shumi Shongowe, Okul m├╝d├╝r├╝:
“Hem┼čireler ├╝niformalar─▒n─▒ giydi─činde bizzat kendilerini hem┼čire olarak de─čerlendirir. Ayn─▒ bi├žimde hekimler da. ├ľ─črenciler de okul ├╝niformalar─▒n─▒ giyerek ├Â─črenci olduklar─▒ hissini benimser.”

Uzun seneler devam eden ─▒rk├ž─▒ rejimin izleri halen devam ediyor. Toplumsal ayr─▒mla u─čra┼č t├╝m ├╝lkenin ├╝st├╝nde anla┼čt─▒─č─▒ bir konu. ├ťniformalar da okuldan ba┼člayarak toplumsal ayr─▒mc─▒l─▒─č─▒ ortadan kald─▒rmaya yar─▒yor. B├Âylelikle talebelerin ├Âncelikli u─čra┼č─▒ e─čitim oldu. ├ťniformalar talebelere onur a┼č─▒larken, onlara bir yere ili┼čkin olma bilinci veriyor.

Sbusiso, ├Â─črenci:
“Her erken uyand─▒─č─▒mda biliyorum ki ├Âb├╝r karde┼člerimle randevu zaman─▒. Okuluma gidece─čim ve o kap─▒dan i├žeri girdi─čimde, toplumsal ve uygun fiyat t├╝m kurallar─▒ geride b─▒rakarak yaln─▒zca ve yaln─▒zca e─čitimime odaklanaca─č─▒m.”

Katlehong kasabas─▒nda gezen ├Â─črenciler, k─▒rm─▒z─▒ ve beyaz renkte ├╝niformalar sayesinde okul arkada┼člar─▒n─▒ tan─▒yor. Mezun olduklar─▒nda bu ├╝niformay─▒ b─▒rak─▒p farkl─▒ bir tanesini giyecekler ve olduk├ža ba┼čar─▒l─▒ geleceklerine bir hamle ek olarak yakla┼čacaklar.

Herkes okul k─▒yafetleri ile ilgili ayn─▒ g├Âr├╝┼če sahip de─čil. Aurora Velez, E─čitim bilimleri uzman─▒ Andrea Precht’in g├Âr├╝┼člerini ald─▒. Bize ┼×ili’den ba─članan toplumsal e─čitim uzman─▒ Precht, ├╝niforma zorunlulu─čunun pozitif ve negatif yanlar─▒n─▒ anlat─▒yor.

Aurora V├ęlez:
“Say─▒n Precht e─čitim bilimlerinde akademisyensiniz. Bununla Birlikte okul ortam─▒ ihtisas alan─▒n─▒z. Okul ├╝niformalar─▒ ├╝st k─▒sm─▒na bir de ├žal─▒┼čman─▒z var. K─▒yafet zorunlulu─čunun bilhassa aile b├╝t├žesini d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝zde uygun fiyat tesirleri nelerdir? Siz bu konu ile ilgili ne d├╝┼č├╝n├╝yorsunuz?”

Andrea Precht:
“┼×ili’de, ├žocu─čuna okul ├╝niformas─▒ almak talep eden bir aile en az fiyat─▒n yar─▒s─▒ civar─▒ bir harcama in┼ča etmek zorunda. Bu bir s├╝r├╝ pek bir miktar. Olaya buradan bakacak olursak okul k─▒yafeti aile ama├žl─▒ ek bir harcamaya neden oldu. ├ťstelik bu miktar, parasal sorunlar ├žeken ailelerin ├žocuklar─▒n─▒ okula yollamak istememesine sokak a├žabiliyor. Zira elbiseler ama├žl─▒ yeteri kadar paralar─▒ yok.”

Aurora:
“Okul giysisi fikri ne zaman meydana ├ž─▒kt─▒? Ne vakitten beri ├╝niforma kullan─▒yoruz?”

Andrea Precht:
“Okul k─▒yafetlerinin tarihi ├žok eskiye dayan─▒r. Manast─▒rlardan ve ordudan geliyor. Bir bak─▒ma ├╝niformalar, manast─▒rdaki ├žocuklar─▒n c├╝bbeleri, rahibelerin k─▒yafetleri de─čil mi? Bu Sabah okul dedi─čimiz kurum, ├žocuklara ve gen├žlere farkl─▒l─▒─č─▒, ├že┼čitlili─či ├Â─čretmeyi ama├žl─▒yor. Fakat ├Â─črencileri belli bir kal─▒b─▒n alt─▒na sokmak bizi bu ama├žtan uzakla┼čt─▒r─▒yor. ├ťniformal─▒la┼čt─▒rmak ile homojen bir topluluk olu┼čturma aralar─▒nda bir kafa kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒ ya┼čan─▒yor.”

Aurora:
“Avustralya ve Malezya kadar bir tak─▒m ├╝lkelerde ├╝nitak─▒m formas─▒, hem bir devlet hem bir de ├Âzel okullarda uygulan─▒yor. ├ľb├╝r ├╝lkelerde ise bu kullan─▒m iste─če ba─čl─▒. Genel olay nedir?”

Andrea Precht:
“├çocuk olmak, gen├ž olmak ile ├Â─črenci olmak aras─▒ndaki ayr─▒m─▒ iyi in┼ča etmek gerekiyor. Bunlar ayn─▒ bir┼čeyler de─čildir. ├ľ─črenci olmak, belli bir kuruma ili┼čkin olmak ve belli kurallara uymak demektir. Bir Tak─▒m okullar, bu ├Âzel kategoriyi iyice belirlemek ama├žl─▒ zorunlu k─▒yafetleri kullan─▒yor. Bu ├╝niformal─▒la┼čt─▒rma, okulun ├Â─črenci ├╝st├╝nde uygulad─▒─č─▒ bu zorunluluk, gen├žler ama├žl─▒ rahats─▒z edici olabiliyor. Talebelerin bunun i├žin yan─▒t─▒ ├╝niformalar─▒n─▒ ki┼čiselle┼čtirmekle oldu. Bunu yaparak kendi gen├žlik k├╝lt├╝rlerini okulun i├žerisine sokmaya ba┼čl─▒yorlar.

Mesela Japonya ├Ârne─či var. Burada 2 etkenin alt─▒n─▒ iyice ├žizmek gerekiyor. Birincisi, end├╝stri ba┼čka bir deyi┼čle moda end├╝strisi. ─░kincisi de ├╝niformal─▒ okul ├Â─črencisinin yeti┼čkin olarak g├Âr├╝lmesi. Japonya’da okul k─▒yafetinin moda olmas─▒ bununla birlikte talebelerin cinselle┼čmesine sokak a├žm─▒┼čt─▒r. Bundan Sonra onlardan k├╝├ž├╝k lolitalar diye bahsediliyor.”

Japonya’da okul k─▒yafetleri talebelerin aksesuarlar─▒ ve eklemeleri ile moda ak─▒m─▒na d├Ân├╝┼čt├╝. ├ťniforma mecburiyeti olmasa da gen├žler okul k─▒yafetlerini hem bir okulda hem bir de herg├╝n hayatlar─▒nda yayg─▒n olarak kullan─▒yor.

Okul ├╝niformalar─▒ Japonya’da, manga k├╝lt├╝r├╝n├╝n olu┼čturdu─ču toplumsal bir fenomen haline geldi. Bir zamanlar─▒n geleneksel okul kaideleri, bug├╝n├╝n pop├╝ler modas─▒ oldu. Denizci kost├╝mleri ├žizgi filmler sebebiyle ├že┼čitli bir g├Âr├╝n├╝┼če b├╝r├╝n├╝yor. Denizci tarz─▒ elbiseler, blazer, stand-up yaka, mini ebir, “kawaii” modas─▒n─▒n ├Ân planda yer alan stilleri. Bu ak─▒m yaln─▒zca Japonya’da de─čil; D├╝nya’n─▒n d├Ârt bir yan─▒ndan gen├žlerin takip etti─či bir moda anlay─▒┼č─▒na d├Ân├╝┼čt├╝. Okul k─▒yafetleri bireyselli─čin ve ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n sembol├╝ olarak anlam de─či┼čimine u─čruyor.

├ťniforman─▒n zorunlu meydana gelmedi─či okullarda dahi, ├Â─črenciler modan─▒n ve gen├ž olman─▒n gere─či olarak, kendilerine has tasarlad─▒klar─▒ okul k─▒yafetlerini giyiyorlar. Oyun salonlar─▒nda, al─▒┼č-veri┼čte ve toplumsal faaliyetlerinde dahi ├╝niformadan ├Âd├╝n vermiyorlar.

Toyoko Yokoyama, Ma─čaza m├╝d├╝r├╝:
“Okul k─▒yafetleri bize e┼čsiz bir g├╝zellik sunuyor. Bu yabanc─▒lar─▒n dahi ho┼čuna giden bir giysi. ├ťniforma bir ├že┼čit sihirli de─čnek kadar gen├žlerin g├╝zel g├Âr├╝nmesini sa─čl─▒yor.”

Harajuku, Tokyo’nun en b├╝y├╝k al─▒┼č-veri┼č alan─▒. Burada gen├žler haftasonu dahi giyimleri ama├žl─▒ kravat, kazak, blazer ve etek sat─▒n al─▒yor.Japon okul elbiseleri ek olarak ├Ânceki nesil ama├žl─▒ nostaljik bir karaktere sahip. Elbiseler, okulun imaj─▒n─▒n ve estetik standartlar─▒n korunmas─▒n─▒ sa─čl─▒yor. Japonlar─▒n toplumsal kimli─če verdikleri ├Ânem okul k─▒yafetleri uygulamas─▒nda kendini dile getiriyor.

Nobuyuki Mori okul k─▒yafetlerinde profesyonel. 30 y─▒ld─▒r bu i┼či in┼ča ediyor. Japon halk─▒n─▒n k├╝lt├╝rel ge├žmi┼činin ├╝niformay─▒ te┼čvik etti─čini belirtiyor: “G├╝n├╝m├╝zde ├╝niforma ile okullar─▒ ay─▒rt etmek zor, yine de lise ├Â─črencileri ama├žl─▒ elbiseler kendini ifade etmede m├╝him bir ara├žt─▒r.”

Japonya’da bug├╝n├╝n okul k─▒yafetleri deniz ├žok ├╝lkelerden ithal edilen bir anlay─▒┼č meydana gelmesine ra─čmen, bir y├╝zy─▒l ard─▒ndan gen├žler ama├žl─▒ vazge├žilmez oldu ve kendini dile getirme bi├žimine d├Ân├╝┼č├╝yor.

Bir Cevap Yaz─▒n